#zostańwdomu i czytaj z CIM! – cz. II

Zmuszeni do spędzenia w domu więcej czasu niż zazwyczaj, być może każdy z nas ma wreszcie okazję, aby sięgnąć po książki, które już od dawna zalegały na półce w kategorii „Do przeczytania”. Dzisiaj prezentujemy trzy pozycje, które być może nie wpisują się w kanon lektur miłośników stosunków międzynarodowych, ale z pewnością zachęcają do refleksji nad współczesną rzeczywistością: zmianami klimatu, prawami kobiet czy problematyką migracji międzynarodowych. Czytaj więcej

Szerokie tory Rosji – międzynarodowa ekspansja rosyjskich kolei

JAN SOSNOWSKI

W ostatnich latach znacząco wzrasta zagraniczne zaangażowanie przedsiębiorstwa Rosyjskich Kolei Państwowych (RŻD – Rossijskije Żeleznyje Dorogi). Włącza się ono w różnego rodzaju projekty międzynarodowe i stara się być obecne na wielu rynkach, choć nadal priorytetowo traktowany jest obszar postsowiecki. RŻD angażuje się przy tym nie tylko w przewozy towarowe, lecz także w rozbudowę i modernizację infrastruktury kolejowej znajdującej się na terenie innych państw. Dochody, które generują spółki-córki holdingu, wynoszą już około 20,5%, a docelowo wynosić mają nawet 30% całości zysków rosyjskiej kolei. Nie chodzi jednak tylko o kwestie stricte biznesowe. Kolej jest w tym wypadku także narzędziem politycznym – elementem rosyjskiego soft power. O tym, że władze RŻD poważnie podchodzą do tej roli świadczy fakt, że w strukturze centralnego aparatu przedsiębiorstwa istnieje specjalny, rozbudowany departament zajmujący się kwestiami zagranicznych inwestycji i współpracy międzynarodowej. Wśród jego pracowników znajdują się miedzy innymi absolwenci Moskiewskiego Państwowego Instytutu Stosunków Międzynarodowych (MGIMO), a sama firma podpisała z tą uczelnią umowę o partnerstwie strategicznym. Kierunki zagranicznego rozwoju holdingu są więc opracowywane przez jednych z najlepszych specjalistów w kraju. Dziś RŻD starają się szturmem wejść na rynki leżące poza granicami dawnego ZSRR, zarówno w Azji jak i w Europie. Czytaj więcej

Wzrost napięć w stosunkach USA – Chiny

MIKOŁAJ ROGALEWICZ

US ChinaW ostatnich tygodniach wzrastają napięcia w stosunkach Stanów Zjednoczonych z Chinami. Pod koniec września doszło do niebezpiecznego incydentu na Morzu Południowochińskim z udziałem amerykańskiego i chińskiego niszczyciela. W drugiej połowie września Stany Zjednoczone nałożyły też sankcje na chińską agencję ds. rozwoju technologii militarnych oraz jej szefa Li Shangfu, w związku z zakupem przez Chiny rosyjskiego uzbrojenia. Nasila się także konflikt handlowy, który w perspektywie długoterminowej będzie szkodliwy dla obu państw. Stosunki amerykańsko-chińskie pogorszyły także wypowiedzi prezydenta USA podczas spotkania Rady Bezpieczeństwa ONZ (wrzesień 2018) oraz wiceprezydenta Pence’a podczas wystąpienia w Washington’s Hudson Institute, w których m.in. oskarżali Chiny o ingerowanie w wybory do Kongresu USA oraz o mieszanie się w amerykańskie sprawy wewnętrzne. Czytaj więcej

Eskalacja amerykańsko-chińskiego konfliktu handlowego

Mikołaj Rogalewicz

Stany Zjednoczone od lat notują deficyt w bilansie handlowym z Chinami, który w 2017 r. wyniósł 375 mld dol. (Wartość amerykańskiego eksportu do Chin wyniosła 130 mld dol., a import z tego państwa 506 mld dol.) Wynika to z chińskiej wewnętrznej polityki gospodarczej, której głównym celem jest systemowe wspieranie sektora produkcyjnego. Polega ona m.in. na utrzymywaniu stałego kursu juana (CNY) do dolara amerykańskiego (USD) oraz niskich stóp procentowych dla dużego biznesu. Chińska polityka gospodarcza realizowana jest m.in. poprzez subsydiowanie sektora eksportowego, co prowadzi do wzrostu jego międzynarodowej konkurencyjności. Wysoki, długotrwały deficyt handlowy z Chinami stanowi dla USA poważny problem. Przywrócenie równowagi handlowej pomiędzy tymi państwami wymaga zaś reform po stronie chińskiej, w tym częściowego demontażu systemu subsydiowania sfery produkcyjnej i zwiększenia chińskiej konsumpcji wewnętrznej. Negocjacje w tej sprawie toczyły się w 2017 r. pomiędzy Donaldem Trumpem a Xi Jinpingiem, ale nie przyniosły Stanom Zjednoczonym zamierzonych rezultatów. Co prawda, podpisano szereg umów na sprzedaż amerykańskich produktów i usług o wartości 250 mld dol., ale według USA rząd ChRL nie wywiązał się z porozumień. Efektem tego była zmiana strategii prezydenta Trumpa wobec Chin, który od marca br. zwiększa napięcia poprzez wprowadzanie ceł na chińskie produkty. Czytaj więcej

Czy tureckiej lirze może pomóc Allah i naród ?

KAROLINA WANDA OLSZOWSKA

Sytuacja gospodarcza Turcji jest obecnie nienajlepsza. Wydawało się, że czerwcowe wybory[1] ustabilizują turecką lirę, jednak ta w dalszym ciągu traci na wartości. Na początku sierpnia za dolara należało zapłacić ponad 6 lir (a za euro 7), a na początku września już 6,6 lir (a za euro prawie 8). W związku z kryzysową sytuacją prezydent Erdoğan wezwał do sprzedawania dewiz i ogłaszał, że Turcję uratować może naród i Allah.

Jeszcze przed wyborami, w pierwszej połowie roku, specjaliści alarmowali, że kurs liry w stosunku do dolara jest rekordowo niski[2]. W maju dolar kosztował niecałe 5 TL, w sierpniu przekroczył 6 TL. Od początku roku turecka waluta straciła 40% w stosunku do dolara. Prezydent Recep Tayyip Erdoğan wielokrotnie wzywał obywateli do sprzedawania oszczędności w dewizach. Wielu Turków nie posłuchało jednak apelu prezydenta, a wręcz  wymieniało oszczędności przechowywane w lirach na zachodnią walutę. Obecnie, chcąc wybrać z banku własne oszczędności w euro lub dolarach należy wpisać się na listę oczekujących.

Dlaczego ta lira tak spada? Czytaj więcej

SZCZYT W SINGAPURZE – NA PRZEŁOM TRZEBA ZACZEKAĆ

MIKOŁAJ ROGALEWICZ

12 czerwca 2018 r. w Singapurze doszło do spotkania Donalda Trumpa z Kim Dzong Unem. Było to pierwsze w historii spotkanie przywódców Stanów Zjednoczonych i Koreańskiej Republiki Ludowo Demokratycznej (KRLD). Szczyt był rezultatem kilkumiesięcznych działań dyplomatycznych obu państw. Główne kwestie, które zostały poruszone podczas rozmów to wzajemne stosunki i denuklearyzacja Półwyspu Koreańskiego.

Korea Północna jako państwo nuklearne

KRLD rozpoczęła swój program nuklearny w latach 90 XX w. Stany Zjednoczone podjęły wówczas próby powstrzymania Korei Płn. przed wejściem w posiadanie broni jądrowej. W 1992 r. podpisana została Wspólna deklaracja o denuklearyzacji Półwyspu Koreańskiego, a w 1994 r. Porozumienie ramowe między Stanami Zjednoczonymi a Koreą Północną. Żadne z tych porozumień nie przyniosło jednak oczekiwanych rezultatów. W kwietniu 2003 r. rozpoczęły się rozmowy sześciostronne prowadzone przez Koreę Północną, Koreę Południową, USA, Rosję, Chiny i Japonię. Doprowadziły one m.in do podpisania porozumienia w Pekinie 19 września 2005 r. w sprawie programu nuklearnego Korei Północnej (North Korea Nuclear Agreement). Porozumienie miało zakończyć kryzys związany z koreańskim programem jądrowym, który rozpoczął się w październiku 2002 r., gdy KRLD zaczęła naruszać postanowienia Porozumienia ramowego z 1994 r., a nasilił się w 2003 r., kiedy KRLD wystąpiła z Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) oraz w lutym 2005 r., kiedy ogłosiła się państwem nuklearnym. Czytaj więcej

KWESTIA UBOJU KRÓW A KREOWANIE POLITYKI WSPÓŁCZESNEGO RZĄDU INDII

IGA BIELAWSKA

Krowy to jedne z najważniejszych zwierząt żyjących w Indiach, a szczególne znaczenie mają zwłaszcza dla wyznawców hinduizmu. Jeden z czynników, wywołujący tak emocjonalne postrzeganie krów, może wiązać się z postacią cudownej kamadhenu. Określenie to odnosi się do krowy spełniającej życzenia -symbolizuje ona mnogość i obfitość natury. Powszechnie uznaje się ją za patronkę macierzyństwa. Nie tylko dawniej, ale również i w czasach obecnych sławi się cudowne przymioty krów. Przykładem tego mogą być tegoroczne działania rządu stanowego Uttar Pradesh, który postanowił znacząco wspierać tworzenie leków na bazie krowiej uryny, którą uważa się za środek opóźniający procesy starzenia się i leczący raka. Krowie łajno, rzekomo posiadające specjalne właściwości, również zyskuje zastosowanie. Uznaje się je za substancję neutralizującą szkodliwe promieniowanie emitowane przez telefony komórkowe. Czytaj więcej

NOWE PRAWO ANTYDUMPINGOWE UE NIEPOKOI CHINY

JUSTYNA SIKORSKA

W grudniu 2017 r. Unia Europejska (UE) wprowadziła nowe zapisy do swojego ustawodawstwa antydumpingowego i antysubsydyjnego. Ich celem jest ochrona europejskiej gospodarki przed importem produktów po cenach dumpingowych z krajów, w których ich wytwarzanie jest dotowane przez państwo. Przepisy wprowadzają nowy sposób obliczania tego, czy w odniesieniu do danego towaru importowanego do UE z krajów, gdzie państwo interweniuje w gospodarkę, doszło do dumpingu. Choć oficjalnie owe regulacje nie są skierowane przeciwko jakiemukolwiek państwu, uznaje się, że jest to próba walki z tanim importem z Chin. Czytaj więcej

CHINY: SKUTKI POLITYKI JEDNEGO DZIECKA

IGA BIELAWSKA

W chińskiej kulturze, podobnie jak w kulturach innych krajów azjatyckich (np. Indie i Korea), od wieków dominował prymat urodzeń męskich. Aspekty ekonomiczne – wraz z tradycją konfucjanizmu – stały się podstawą preferencji posiadania synów. Męscy potomkowie  mają bowiem zapewnić wsparcie i opiekę rodzicom w podeszłym wieku, podczas gdy zamężna córka staje się integralną częścią rodziny swojego męża. Preferencje co do płci dziecka, zakorzenione w świadomości Chińczyków, a także polityka kontroli urodzeń stały się powodem kształtowania problemu dysproporcji płci w Chińskiej Republice Ludowej (ChRL), która z kolei napędza proceder handlu żywym towarem. Czytaj więcej

SZKOLENIE „ETYCZNE INSTRUMENTY FINANSOWE W PRAKTYCE”

KATARZYNA CZUPA

W dniach 19-20 listopada 2016 r. odbyło się szkolenie „Etyczne instrumenty finansowe w praktyce. Finanse muzułmańskie w działalności europejskich podmiotów komercyjnych” organizowane przez Islamic Research and Training Institute oraz Centrum Inicjatyw Międzynarodowych. Szkolenie prowadzili przedstawiciele organizatorów, a także Moody’s Investors Service (oddział w Londynie) a także CASE – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych. Patronatu wydarzeniu udzieliła Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce.

Szkolenie rozpoczęło się od panelu wprowadzającego podczas którego Katarzyna Sidło, Ekonomistka Polityczna CASE, przedstawiła główne zasady, które regulują transakcje gospodarcze zawierane przez podmioty przestrzegające prawa szariatu. Wśród zasad tych znajduje się przede wszystkim zakaz stosowania stopy procentowej w celu odniesienia korzyści. Wiąże się z tym nakaz partycypacji w ryzyku danego przedsięwzięcia, a więc konieczność ponoszenia zarówno zysków i strat jakie generuje. W finansach muzułmańskich konieczna jest również redukcja niepewności do minimum, oraz wynikający z tego zakaz spekulacji. Katarzyna Sidło wyjaśniła tło historyczne tych norm oraz ich obecne zastosowanie. Omówiła także mechanizm funkcjonowania podstawowych kontraktów, które regulowane są przez prawo muzułmańskie, a mianowicie musharaka, mudaraba, ijara, murabaha i salam. Czytaj więcej